бактериялар мен вирустар қоздыратынмен туындайтын аурулардың ерекшеліктерін сипаттау және алдын алу шараларын сипаттау

·  Аурулардың жұғу жолдары мен алдын алу шараларын түсіндіреді.

·  Әртүрлі жұқпалы ауруларды салыстырып, қорытынды жасайды.

·         жауапкершілік пен ынтымақтастық

2 мин

– Амандасу;

– Оқушыларды түгендеу

«Киіз үй» суреттері арқылы топқа бірігуге нұсқау береді

Құндылық: Бірлік және ынтымақтастық + Жауапкершілік

Оқушылар бір-біріне қолдау көрсетіп, топпен ынтымақтаса жұмыс жасайды, тапсырмаларды жауапкершілікпен орындайды және бір-бірін әділ бағалайды.

«Киіз үй» суреті бойынша топтарға бірігеді.

Бағалау парағы

Құндылық: Жауапкершілік және ынтымақтастық
– Оқушылар үй тапсырмасын жауапкершілікпен орындайды және LearningApps платформасы барысында бір-бірінің жауабын тыңдап, құрметпен кезек күтеді. Бұл олардың топта жұмыс істеу мәдениетін және өз оқуына жауапкершілікпен қарауын қалыптастырады.

Бағалау бағалау парағы арқылы

3  мин

 Мақсаты:Оқушыларға жұқпалы аурулардың көзге көрінбейтін жолмен таралуын тәжірибе арқылы көрсету және жеке гигиенаның маңыздылығын ұғындыру.

Өткізу барысы:

1-қадам. Дайындық:
Мұғалім сабақты бастамас бұрын бір оқушының алақанына көзге көрінбейтін ұнтақ (мысалы, бор немесе флуоресцентті ұнтақ) жағады. Бұл – “бактерия” рөлінде болады.

2-қадам. Әрекет:
Оқушы сыныптағы басқа 3–4 оқушымен қол алысады немесе дәптер, қалам сияқты заттарды ұстап көреді.

3-қадам. Бақылау:
Мұғалім:
“Қараңдаршы, кімдердің қолында ұнтақ қалды? Ал бұл неге ұқсайды?” – деп сұрайды.
Оқушылар: “Бұл бактериялар сияқты” деп жауап береді.

4-қадам. Талқылау:
Мұғалім:

“Міне, дәл осылай көзге көрінбейтін микроағзалар – бактериялар мен вирустар да адамнан адамға оңай жұғады. Сондықтан жеке гигиенаны сақтау, қол жуу, тамақ алдында тазалық – жұқпалы аурулардың алдын алудың ең қарапайым әрі ең тиімді жолы.

 “Бүгін біз түрлі микроағзалар тудыратын жұқпалы ауруларды және олардың алдын алу жолдарын зерттейміз.”

 Құндылықтармен байланыс:

• Жауапкершілік: өз денсаулығы мен қоғам қауіпсіздігіне мән беру.
• Ынтымақтастық: тәжірибеде және талқылауда бір-бірін тыңдау, идея алмасу.
• Денсаулық: жеке тазалықты сақтау мәдениетін қалыптастыру.

Қол алысып немесе зат алмасу арқылы ұнтақтың өз қолына да жұққанын байқайды.

Мұғалім сұрақтарына жауап беріп, жұқпалы аурулардың қалай таралатыны туралы өз ойымен бөліседі.

Қол жуу мен жеке гигиенаның маңызын айтып, бүгінгі сабақтың тақырыбын өздері болжайды.

Қажетті құралдар:

•          Ақ бор ұнтағы немесе флуоресцентті ұнтақ (ультракүлгін шам болса, өте жақсы)

•          Қара қағаз немесе шам жарығы (жарық астында көрсетуге болады)

•          Қол сүрткіш, сабын, су құйылған ыдыс

30 мин

 1-топ кейсі: «Жемістің артындағы құпия» (Саңырауқұлақ ауруы)

Айсұлудың анасы базардан алма сатып алды. Бірнеше күннен кейін алманың бетінде қоңыр дақтар пайда болып, тез арада шіріп кетті. Сол шіріген бөліктер басқа жемістерге де тарай бастады.

Тапсырма:

1. Бұл қандай ауру тобына жатады? (Қарапайымдылар/Саңырауқұлақтар/Бактерия/Вирус)
2. Аурудың атауын немесе типін жазыңдар.
3. Алдын алу үшін қандай шара қолдануға болады? (кемінде 2 әрекет)

 2-топ кейсі: «Ауыздағы жарақат» (Вирустық ауру)

Санжар сабаққа келді, оның ерні ісіп, бетіндегі бір жерде кішкентай көпіршік пайда болған. Орны қышып, ашып тұр. Анасы “Бұл герпес сияқты…” деді.

Тапсырма:

1. Бұл қандай қоздырғыш тобына жатады?
2. Қызметін және белгілерін 2 сөйлеммен сипаттаңдар.
3. Аурудың алдын алу шараларын жазыңдар.

 3-топ кейсі: «Су ішуден кейінгі жағдай» (Қарапайымдылар немесе Бактериялық ауру)

Тоқтар ауылдағы құдықтан су ішті. Бірнеше сағаттан соң ішін тартып ауырды, құсу пайда болды, кейін температурасы көтерілді. Дәрігер бұл ішек жұқпасының бір түрі екенін айтты.

Тапсырма:

1. Аурудың қоздырғышын атаңдар (қарапайымдылар ма, бактерия ма?)
2. Дизентерия немесе тырысқақ ауруымен байланысын түсіндіріңдер.
3. Мұндай аурулардың алдын алу үшін кемінде 2 шара ұсыныңдар.

Құндылық: Жауапкершілік және Ынтымақтастық
– Кейс-тапсырманы орындау барысында оқушылар бірлесе жұмыс істейді, өзара пікір алмасады және ортақ шешім шығарады.
– Аурулардың алдын алу шараларын талқылау арқылы оқушылар жеке денсаулығына және айналасындағы адамдарға жауапкершілікпен қарауды үйренеді.

  Тапсырмаларды орындайды.

  Ажырату және салыстыру жұмыстарын жүргізеді.

  Жауабын қысқаша дәлелдейді.

Мәтінді бірге оқиды және жұқпалы аурулардың жұғу жолдарын талқылайды.

Бос орындарды толықтыру үшін қажетті сөздерді мәтіннен табады.

Жұппен пікір алмасып, ең дұрыс жауапты бірге таңдайды.

Жауаптарын кестеге немесе тапсырмаға жазады.

Нәтижесін басқа жұппен салыстырып, қорытынды жасайды.

1. Аурудың қоздырғышын дұрыс анықтайды — 1 балл
2. Кейстегі жағдайды дұрыс талдап, ауруды сипаттайды — 1 балл
3. Алдын алу шараларын дұрыс ұсынады — 1 балл

Барлығы: 3 балл

Бағалау: «Бағалау парағы»

Құндылық: Ынтымақтастық және жауапкершілік
– Жұппен жұмыс барысында оқушылар өзара пікір алмасады, бір-бірін тыңдап, ынтымақпен тапсырманы орындайды.
– Жұқпалы аурулардың алдын алу әрекеттерін меңгеру арқылы оқушылар жеке денсаулығына және қоғамға жауапкершілікпен қарауды үйренеді.

Бос орындарды толықтыру үшін қажетті сөздерді мәтіннен табады.

Жұппен пікір алмасып, ең дұрыс жауапты бірге таңдайды.

Жауаптарын кестеге немесе тапсырмаға жазады.

Нәтижесін басқа жұппен салыстырып, қорытынды жасайды.

Оқушылар жұқпалы аурулардың жұғу жолдары мен алдын алу шараларын мәтінге сүйене отырып дұрыс толтырады.

ДЕСКРИПТОРЛАР

1) Бос орындарды дұрыс толтырды — 1 балл

2) Мәтіндегі мағынамен байланысты жауап берді — 1 балл

3) Құбылыстың мәнін түсініп, орынды жауап жазды — 1 балл

Тақырыбы: Жұқпалы ауруларды салыстырып, қорытынды жасау

Мәтін (қысқа жағдай)

Айдос биология сабағында үш түрлі жұқпалы ауру туралы ақпарат алды:

1. Дизентерия – лас су және жуылмаған тағам арқылы жұғады. Іш өту, құсу, әлсіздік белгілері болады.
2. Күл (дифтерия) – ауа-тамшы арқылы таралады. Тамақтың жұтқыншағын зақымдайды, дем алуды қиындатады.
3. Лейшманиоз – маса немесе құм шіркейінің шағуы арқылы таралады. Теріде жаралар пайда болады.

Айдос осы аурулардың бір-бірінен қалай айырмашылығы бар екенін түсінгісі келеді.

 Тапсырмалар

1. Кестені толтырыңыз (әр аурудың жұғу жолын жазыңыз).

(1 балл)

2. Осы үш аурудың ортақ бір белгісін жазыңыз.

(1 балл)
___________________________________________

3. Айдосқа қорытынды жасауға көмектесіңіз:

Бұл мысалдар жұқпалы аурулардың неге әртүрлі алдын алу шараларын қажет ететінін 2 сөйлеммен түсіндіріңіз.**
(1 балл)

___________________________________________
___________________________________________

Құндылық:

Жасампаздық және Жаңашылдық

 Көрінісі:

Оқушылар ертегі мазмұнын жаңа қырынан түсініп, иммундық жүйе әрекетін шығармашылық тұрғыда талдап, өз ойымен жаңаша байланыс орнатады.

 Құндылық: Ынтымақтастық және жауапкершілік
– Оқушылар жұқпалы аурулар туралы мәтінді талдау барысында бір-бірін тыңдайды, бірлесе жұмыс істейді.
– Аурулардың алдын алу қажеттілігін түсіну арқылы жеке денсаулық пен қоғамдық денсаулық үшін жауапкершілік қалыптасады.

1.         Жұғу жолдарын дұрыс көрсетеді – 1 балл

2.         Ауруларға ортақ белгіні анықтайды – 1 балл

3.         Алдын алу шараларының неге әртүрлі болатынын ғылыми тілмен қорытындылайды – 1 балл

4 мин

Рефлексия

«Жи әдісі»:

1. Түсінікті …

2. Сұрағым бар …

3. Түсінбедім….

Құндылықпен байланыс:

Сабақтағы еңбекқорлық, жауапкершілік және бірлескен жұмыс –
«Адал азамат» бірыңғай тәрбие бағдарламасының
еңбек сүйгіштік және жауапкершілік бағытымен үйлеседі.

Көрінісі:
Оқушылар жұпта және топта ынтымақтаса жұмыс істейді,
зерттеу тапсырмаларын мұқият орындайды,
нәтижесін жауапкершілікпен қорғап, өзара әділ бағалайды.